80% pomp ciepła w Europie z europejskich fabryk – mit czy realna strategia przemysłowa?

Europejski rynek pomp ciepła przez ostatnie dwie dekady był zdominowany przez producentów skandynawskich i niemieckich. Teraz, gdy azjatycka konkurencja (przede wszystkim chińska) zaczyna masowo wchodzić na rynek UE, Gramwzielone.pl opisuje ambitny cel branży: 80% pomp ciepła sprzedawanych w Europie powinno pochodzić z europejskich fabryk do 2030 roku. Czy to realizm, wishful thinking, czy polityczny postulat?

Skąd pochodzi ten cel?

Cel „80% Made in Europe” pojawił się w postulatach EHPA (European Heat Pump Association) z 2025 roku, jako odpowiedź na narastającą presję cenową ze strony chińskich producentów, przede wszystkim firm takich jak Midea, Gree, Haier i mniejszych dostawców OEM. EHPA szacuje, że dziś ok. 65–70% pomp ciepła sprzedanych w Europie jest produkowanych na terenie UE lub EOG. Cel 80% do 2030 oznacza więc umiarkowane zwiększenie – ale wymaga aktywnej polityki przemysłowej.

Kto produkuje pompy ciepła w Europie?

Europejski przemysł pomp ciepła jest stosunkowo skoncentrowany. Główni producenci z fabrykam w UE:

• Bosch Thermotechnik – fabryki w Niemczech (Wernau, Lollar), Czesi (Jihlava), w tym produkcja pomp ciepła Buderus i Junkers
• Vaillant Group – montownia i produkcja w Niemczech i Słowacji (Komárno)
• Daikin Europe – fabryki w Belgii (Ostend) i Czechach (Pilzno), kluczowe dla rynku europejskiego
• Nibe Industrier – Szwecja (Markaryd), lider rynku skandynawskiego i główny dostawca dla Polski
• Atlantic Group – Francja (produkcja w Vendée), europejski lider rynku masowego
• Stiebel Eltron – Niemcy (Holzminden), premium segment
• Viessmann – Niemcy (Allendorf) – od 2023 r. przejęty przez Carrier, ale produkcja pozostała w Europie

Łącznie te firmy odpowiadają za ok. 55–60% sprzedaży w Europie. Do 80% brakuje ok. 20 punktów procentowych – wypełnianych przez mniejszych europejskich producentów oraz import azjatycki.

Zagrożenie ze strony azjatyckiej – realność vs. retoryka

Marki chińskie wchodzą na rynek europejski na dwa sposoby:

Droga 1: własna marka (brand push) – Midea, Gree, Haier otwierają europejskie biura sprzedaży i rejestrują marki. Midea przejął w 2024 roku europejską sieć dystrybucji i rozpoczął sprzedaż pomp Comfee w kilku krajach. Ceny: 20–35% niższe niż europejska klasa średnia.

Droga 2: OEM dla europejskich marek – wielu europejskich dostawców (mniejsze marki, private labels instalatorskie) zamawia urządzenia w azjatyckich fabrykach i sprzedaje pod własnym logo. Instalator nie zawsze wie, że „europejska marka” to faktycznie chiński producent OEM.

W odpowiedzi Komisja Europejska prowadzi dochodzenie ws. subsydiów dla chińskiego przemysłu HVAC (analogicznie do cła wyrównawczego na panele fotowoltaiczne z 2013 roku i cła na auta elektryczne z 2024).

Jakie instrumenty polityki przemysłowej mogą pomóc?

EHPA i europejscy producenci postulują:

• Wymogi lokalnej zawartości w programach dotacyjnych – podobnie do USA (IRA: pompy ciepła z 50%+ komponentów z USA dają wyższy credit). W UE programy Clean Energy Transition nie mają analogicznego wymogu – EHPA postuluje jego wprowadzenie.
• Cła wyrównawcze na sprzęt HVAC z Chin, jeśli dochodzenie KE wykaże niedozwoloną pomoc państwową
• Fundusze na modernizację linii produkcyjnych (European Regional Development Fund, Just Transition Fund) dla fabryk w Polsce, Czechach, Słowacji

Co to oznacza dla polskiego rynku?

Polska jest jednym z największych europejskich rynków pomp ciepła (ok. 140–160 tys. sztuk/rok, z dynamicznym wzrostem). Polska praktycznie nie ma własnej produkcji pomp ciepła – jesteśmy importerem netto. Polityczne wsparcie dla „Made in Europe” może oznaczać:

• Wyższe ceny, jeśli azjatycka konkurencja zostanie ograniczona cłami
• Potencjalną lokalizację fabryk europejskich producentów w Polsce (koszty pracy, bliskość rynku wschodnioeuropejskiego)
• Preferencje dotacyjne dla urządzeń z certyfikatem „Made in EU” – co może wpłynąć na wybór instalatora i produktu w programach Czyste Powietrze

Polska branża instalacyjna i organizacje (SPIUG, PORT PC) aktywnie monitorują te procesy. Wejście silnej azjatyckiej konkurencji może być korzystne dla konsumentów (niższe ceny), ale problemem dla gwarancji, serwisu i długoterminowej dostępności części zamiennych.