CBA zabezpiecza dokumenty ws. „Czystego Powietrza”. Co dziś wiadomo, a czego śledztwo jeszcze nie przesądza

CBA zabezpiecza dokumenty ws. „Czystego Powietrza”. Co dziś wiadomo, a czego śledztwo jeszcze nie przesądza

👉 W skrócie: 21 kwietnia 2026 r. na polecenie Prokuratury Europejskiej (EPPO) przeprowadzono w Polsce przeszukania służące zabezpieczeniu dowodów w sprawie możliwych nieprawidłowości wokół programu „Czyste Powietrze” (EPPO, 21.04.2026). Czynności objęły m.in. MKiŚ, NFOŚiGW, KPRM, resort funduszy oraz 16 funduszy wojewódzkich; uczestniczyło w nich 65 funkcjonariuszy CBA i 4 przedstawicieli OLAF (RMF24, 21.04.2026; Bankier/PAP, 21.04.2026). Według dostępnych komunikatów chodzi dziś o zabezpieczanie dokumentów i etap śledztwa przygotowawczego; nie ma komunikatu, który przesądzałby wstrzymanie wszystkich obecnych wypłat programu.

Co się wydarzyło 21 kwietnia

Najmocniejszy punkt odniesienia daje komunikat EPPO. Prokuratura Europejska poinformowała, że w Katowicach wszczęto śledztwo dotyczące możliwych nielegalnych działań związanych z programem „Czyste Powietrze”, a w całej Polsce przeprowadzono przeszukania w instytucjach publicznych w celu zabezpieczenia dowodów (EPPO, 21.04.2026).

Z kolei RMF24 i Bankier, powołując się na wypowiedzi resortu i PAP, podały konkretną skalę działań: dokumentów zażądano m.in. od Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, KPRM, NFOŚiGW oraz 16 wojewódzkich funduszy. Zakres dokumentacji miał dotyczyć programu od 1 czerwca 2021 roku (RMF24, 21.04.2026; Bankier/PAP, 21.04.2026).

Co jest przedmiotem śledztwa

EPPO pisze o potencjalnych „wadach konstrukcyjnych” programu, które — według śledczych — mogły sprzyjać nadużyciom po stronie części wykonawców i wyrządzeniu szkody beneficjentom. Ustalenia objęte śledztwem mogą, według komunikatu Prokuratury Europejskiej, stanowić nadużycie władzy lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych. EPPO podkreśla przy tym, że postępowanie ma na tym etapie charakter wyjaśniający i służy ustaleniu stanu faktycznego oraz ocenie, czy doszło do popełnienia przestępstw. To ważne rozróżnienie: śledczy badają sposób zaprojektowania i wdrażania kolejnych etapów programu, a nie rozstrzygają jeszcze prawomocnie odpowiedzialności konkretnych osób.

Równolegle warto pamiętać, że wokół programu toczą się także inne czynności procesowe. CBA poinformowało w marcu 2026 r. o zatrzymaniu prezesa spółki podejrzewanego o oszustwo związane z programem „Czyste Powietrze”. Według komunikatu Biura spółka uzyskała dotacje przekraczające 6,9 mln zł, a w ustaleniach śledczych pojawiła się szkoda przekraczająca 2 mln zł wobec co najmniej 37 beneficjentów (CBA, 25.03.2026). Ten wątek pokazuje szersze tło problemu nadużyć, ale sam w sobie nie przesądza jeszcze zakresu odpowiedzialności w obecnym śledztwie dotyczącym dokumentów i zasad programu.

Skąd wzięły się obecne wątpliwości

Najbardziej konkretne wyjaśnienie padło ze strony resortu klimatu, cytowanego przez Bankier/PAP i RMF24. Chodzi przede wszystkim o dwie zmiany z lat 2022–2023: wprowadzenie prefinansowania bez wystarczających zabezpieczeń oraz zniesienie limitów kosztów jednostkowych dla termomodernizacji. Według rzecznika MKiŚ te decyzje są dziś wskazywane jako jeden z potencjalnych elementów analizowanych przez śledczych w kontekście późniejszych problemów beneficjentów i nadużyć po stronie części wykonawców.

W tym samym przekazie pojawia się też skala problemu podawana przez resort: około 700 postępowań prowadzonych przez prokuratury, w tym EPPO, oraz policję. Z cytowanych relacji wynika również, że część tych spraw ruszyła po zawiadomieniach NFOŚiGW i funduszy wojewódzkich (Bankier/PAP, 21.04.2026; RMF24, 21.04.2026).

Co to oznacza dla osób, które złożyły już wnioski

Najostrożniejsza odpowiedź brzmi: na razie mniej, niż może sugerować sam obraz wejścia służb do urzędów. Z dostępnych dziś komunikatów wynika, że śledztwo dotyczy przede wszystkim sposobu projektowania i wdrażania programu w latach wcześniejszych, a nie automatycznego unieważniania obecnej odsłony „Czystego Powietrza”. Nie ma też publicznego komunikatu, który stwierdzałby, że wszystkie bieżące wypłaty lub wszystkie nowe wnioski zostały zablokowane wyłącznie z powodu dzisiejszych czynności.

Jednocześnie nie warto udawać, że sprawa jest neutralna dla beneficjentów. Jeśli śledztwo rozszerzy się o kolejne wątki albo jeśli instytucje krajowe i europejskie zażądają dodatkowych wyjaśnień, może to wpływać na tempo zmian programu, procedury kontrolne i ostrożność urzędów. To jednak scenariusz warunkowy, a nie fakt już dziś potwierdzony.

Z drugiej strony władze programu podkreślają, że po wstrzymaniu programu pod koniec 2024 roku jego nowa odsłona ruszyła z końcem marca 2025 r. na nowych zasadach bezpieczeństwa. Bankier/PAP przypomina też, że do 16 marca 2026 r. trwały konsultacje społeczne kolejnych zmian, które mają być wdrażane etapami w 2026 r., a w resorcie trwają prace nad specustawą dla poszkodowanych beneficjentów (Bankier/PAP, 21.04.2026).

⚠️ Czego śledztwo jeszcze nie przesądza

Warto oddzielić fakty od rzeczy, które dopiero mogą się wydarzyć. Dzisiejsza akcja nie oznacza jeszcze postawienia zarzutów wszystkim osobom objętym czynnościami ani automatycznego zatrzymania programu. EPPO wprost przypomina o zasadzie domniemania niewinności, a śledztwo jest w toku i ma ustalić stan faktyczny oraz ocenić, czy doszło do popełnienia przestępstw (EPPO, 21.04.2026).

Nie wiadomo też jeszcze, czy i w jakim stopniu obecne działania przełożą się na czas rozpatrywania nowych wniosków albo rozliczenia programu z instytucjami europejskimi. To będzie zależało od kolejnych ustaleń śledczych, decyzji instytucjonalnych i ewentualnych zmian w samym programie.