CBAM już działa. Od 2026 roku ślad węglowy importu staje się kosztem, a nie tylko raportem

CBAM już działa. Od 2026 roku ślad węglowy importu staje się kosztem, a nie tylko raportem

👉 W skrócie: Od 1 stycznia 2026 r. unijny CBAM wszedł w fazę definitywną: importerzy objętych towarów muszą przejść z samego raportowania do systemu certyfikatów i rozliczania emisji wbudowanych w import (Komisja Europejska, 2026). Kluczowe stają się trzy rzeczy: próg 50 ton dla części towarów, status autoryzowanego deklaranta CBAM oraz jakość danych emisyjnych od dostawców (PwC, 03.11.2025; BSI, 2026). To nie jest już poboczny obowiązek compliance. To element kosztu i ryzyka w łańcuchu dostaw.

Co dokładnie zmieniło się od 1 stycznia 2026

W okresie przejściowym importerzy raportowali emisje, ale nie kupowali jeszcze certyfikatów. Od 2026 roku ta sytuacja się skończyła. Na oficjalnej stronie Komisji Europejskiej wprost wskazano, że ruszył definitive regime: import objętych towarów wymaga statusu authorised CBAM declarant, a cena certyfikatów jest powiązana z ceną uprawnień EU ETS (Komisja Europejska, 2026).

W praktyce oznacza to, że ślad węglowy importowanego produktu staje się nie tylko informacją do arkusza, ale realnym parametrem kosztowym. Jeśli importer potrafi wykazać, że w kraju produkcji zapłacono już odpowiednią cenę za emisje, część obowiązku może zostać odliczona. Jeśli nie ma wiarygodnych danych, rośnie ryzyko zastosowania wartości domyślnych, a więc także wyższego kosztu.

Kogo to dotyczy i gdzie pojawia się największe ryzyko

CBAM obejmuje na starcie m.in. cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, energię elektryczną i wodór. Uproszczenie wprowadzone rozporządzeniem UE 2025/2083 przewiduje próg 50 ton rocznie dla części towarów: jeśli importer go przekroczy, wchodzi w pełen reżim obowiązków dla importu z danego roku kalendarzowego (PwC, 03.11.2025).

BSI zwraca uwagę na rzecz praktycznie ważniejszą od samego progu: odpowiedzialność formalna spoczywa na importerze z UE, ale jakość rozliczenia zależy od dostawcy spoza UE. To on musi dostarczyć dane o emisjach w sposób zgodny z wymaganiami metodologicznymi i gotowy do weryfikacji. Kto nie potrafi tego zrobić, staje się mniej konkurencyjny, bo jego klient wpada na wartości domyślne albo dodatkowe ryzyko audytowe (BSI, 2026).

Dokładnie ten sam kierunek widać poza samym CBAM. PV Tech opisywał w 2026 roku zatrzymania modułów PV w USA na gruncie UFLPA. Wniosek jest szerszy niż sama amerykańska procedura: w energetyce i przemyśle kończy się era łańcucha dostaw, którego nie trzeba szczegółowo udowadniać (PV Tech, 2026).

Co to oznacza dla Polski

Dla polskich firm CBAM nie jest tematem tylko dla wielkich hut i importerów nawozów. To również sygnał dla całego przemysłowego otoczenia energetyki: coraz większe znaczenie będą miały dane o pochodzeniu, emisyjności i jakości dokumentacji dostaw. Dotyczy to także firm uczestniczących pośrednio w łańcuchach PV, magazynów energii, konstrukcji stalowych czy komponentów dla przemysłu energochłonnego.

W praktyce część firm odczuje CBAM bezpośrednio, a część pośrednio — przez zmianę kryteriów zakupowych, presję na traceability, warunki umowne i sposób kalkulacji kosztu importu. Ten proces może też wpływać na ceny i dostępność komponentów, zwłaszcza tam, gdzie jednocześnie działają inne bariery handlowe. Z tej perspektywy dobrym uzupełnieniem jest nasz materiał o cenach paneli fotowoltaicznych i ryzyku handlowym wokół łańcucha dostaw.

⚠️ Co łatwo źle zrozumieć

CBAM nie oznacza automatycznie, że każdy import od razu stanie się trwale niekonkurencyjny kosztowo albo że koszty wzrosną w identyczny sposób w każdej branży. Wiele zależy od produktu, kodu towarowego, jakości danych emisyjnych, skali importu i tego, czy dostawca potrafi udokumentować proces produkcji zgodnie z wymogami UE.

To także nie jest prosty „podatek na wszystko”. To mechanizm sektorowy, etapowy i mocno proceduralny. Dlatego największe ryzyko nie zawsze wynika z samej ceny certyfikatu, ale z tego, że firma nie ma gotowej dokumentacji, nie monitoruje progu albo za późno układa współpracę z dostawcą.