Coraz mniej chodzi o to, czy OZE są tanie, a coraz bardziej o to, czy można z nich zbudować zasilanie prawie całodobowe bez paliw kopalnych

Lead

Nowa analiza IRENA sugeruje, że w najlepszych lokalizacjach połączenie fotowoltaiki, wiatru i baterii może już konkurować kosztowo z nowymi elektrowniami gazowymi lub węglowymi także wtedy, gdy celem jest dostarczanie energii bardziej „firm”, a nie tylko taniej w wybranych godzinach.

To ważne, bo przez lata główny zarzut wobec OZE brzmiał podobnie: energia jest tania, ale nie jest dostępna wtedy, kiedy trzeba. Ten argument nie znika całkowicie, ale robi się wyraźnie słabszy.

Co wiemy

Według przywołanego raportu IRENA w części regionów świata budowa hybrydowych projektów z dużą nadwyżką mocy odnawialnej i z bateriami zaczyna być opłacalna także wtedy, gdy liczymy koszt bardziej stabilnych dostaw. W materiałach pada przykład Chin, gdzie część modeli schodzi z kosztem do poziomu konkurencyjnego wobec nowych bloków gazowych.

W praktyce oznacza to zmianę sposobu myślenia. Debata nie dotyczy już wyłącznie poziomu LCOE dla pojedynczej farmy PV czy wiatrowej, tylko kosztu całego układu, który ma dostarczyć energię także poza najlepszymi godzinami produkcji.

Raport nie twierdzi, że każdy kraj może już dziś przejść na pełne „24/7 renewable power”. Pokazuje raczej, że technologiczna i ekonomiczna granica przesuwa się szybciej, niż jeszcze niedawno zakładano.

Czego jeszcze nie wiemy

Nie ma podstaw, by z tej analizy wyciągać prosty wniosek, że każdy system elektroenergetyczny może natychmiast zastąpić znaczną część mocy dyspozycyjnych samym pakietem „słońce + wiatr + bateria”. Dużo zależy od lokalnych zasobów, kosztu kapitału, sieci i rynku bilansującego.

Nie wiadomo też, jak szybko taki model będzie możliwy do ekonomicznego zastosowania w Polsce. Nasz system ma inną strukturę kosztową i inne ograniczenia sieciowe niż regiony wskazywane jako najbardziej konkurencyjne.

Co to może oznaczać

Dla Polski to ważny sygnał strategiczny. Jeżeli projekty bardziej zbliżone do „firm renewables” stają się realne kosztowo, rośnie znaczenie inwestycji w magazyny, elastyczność popytu i miks technologii, a maleje siła argumentu, że odnawialne źródła są z definicji tylko dodatkiem do paliw kopalnych.

To może także zmieniać myślenie inwestorów. Zamiast pytać wyłącznie o koszt megawatogodziny z pojedynczego źródła, coraz częściej będą patrzeć na koszt bardziej stabilnego profilu dostaw.

Kiedy trzeba uważać

Nie warto pisać, że OZE już dziś wszędzie zapewnią tani prąd 24/7 bez żadnych ograniczeń. Raport pokazuje kierunek i potencjał, a nie uniwersalną receptę dla każdego rynku.

Trzeba też uważać z przenoszeniem wyników z najlepszych lokalizacji wprost na Europę Środkową. Tam, gdzie zasoby są słabsze albo sieci bardziej napięte, matematyka może wyglądać inaczej.

Zakończenie

Najważniejsze w tej analizie jest to, że spór o „niestabilność OZE” coraz częściej przechodzi z poziomu ideologii na poziom twardych kosztów systemowych.