Jednocześnie badacze nie sprzedają prostego hasła, że wystarczy „szybciej budować”. W materiałach towarzyszących pojawia się wyraźne zastrzeżenie: szybsza ekspansja OZE będzie wymagała inwestycji w sieci, magazynowanie energii oraz ograniczanie strat wynikających z curtailmentu. Innymi słowy, zysk netto nie bierze się z samego przyrostu mocy, tylko z dobrze zorganizowanej transformacji.

Czego jeszcze nie wiemy

Zakres 100–600 mld euro jest szeroki, co od razu pokazuje wrażliwość modelu na przyjęte założenia. Nie wiemy z uproszczonych omówień, jak dokładnie rozkładają się koszty i korzyści między poszczególnymi państwami oraz branżami.

Nie jest też jasne, jak duża część nakładów inwestycyjnych musiałaby zostać poniesiona wcześniej, aby zyskać opisane korzyści później. Z punktu widzenia polityki publicznej to ważne, bo nawet opłacalna transformacja może wymagać dużego wysiłku finansowego w krótszym horyzoncie.

Co to może oznaczać

Najciekawsze w tym badaniu jest przesunięcie akcentu. OZE i elektryfikacja nie są tu przedstawiane wyłącznie jako odpowiedź na kryzys klimatyczny, ale także jako sposób ograniczania kosztów zewnętrznych i zwiększania odporności gospodarki na wahania cen paliw.

Dla UE to ważne również politycznie. W ostatnich latach transformacja energetyczna coraz częściej bywa oceniana przez pryzmat bezpieczeństwa i konkurencyjności. Jeżeli recenzowane badanie pokazuje, że szybsze tempo może być korzystne netto, wzmacnia to argument za tym, by inwestycji w sieci, magazyny i elastyczność nie traktować jako obciążenia, ale jako warunek uniknięcia większych kosztów w przyszłości.

Kiedy trzeba uważać

Nie warto czytać wyniku 100–600 mld euro jak gwarantowanej oszczędności zapisanej w budżecie. To rezultat modelowania i scenariuszy, a nie gotowy rachunek, który zrealizuje się automatycznie po przyjęciu ambitniejszego celu.

Trzeba też uważać, by nie zgubić drugiej części przekazu. Autorzy nie mówią, że szybka transformacja „sama się zrobi”. Przeciwnie: podkreślają potrzebę inwestycji w infrastrukturę sieciową i magazynowanie. Bez tego przyspieszenie może zwiększać napięcia w systemie zamiast je zmniejszać.

Zakończenie

Badanie Maxa Plancka wzmacnia tezę, że w energetyce coraz mniej chodzi o wybór między klimatem a gospodarką. Coraz częściej chodzi o to, czy Europa potrafi zorganizować transformację na tyle sprawnie, by wcześniej ponieść koszty infrastruktury i później skorzystać z niższych wydatków na paliwa oraz zdrowszego otoczenia.