Polska zmarnowała 1,4 TWh energii z OZE w 2025 — dlaczego sieć nie nadąża za fotowoltaiką

Polska zmarnowała 1,4 TWh energii z OZE w 2025 — dlaczego sieć nie nadąża za fotowoltaiką

👉 W skrócie: W 2025 roku Polska zmarnowała ok. 1,4 TWh energii z odnawialnych źródeł — dwukrotnie więcej niż rok wcześniej. Prąd z PV i wiatru był, ale sieć nie potrafiła go przyjąć. Jednocześnie ceny hurtowe energii w godzinach szczytu słonecznego spadają do zera. Problem nie jest w OZE — problem jest w infrastrukturze, która nie nadąża.

Czym jest curtailment — i dlaczego to problem

Curtailment to sytuacja, w której elektrownia OZE (wiatrowa lub fotowoltaiczna) musi ograniczyć produkcję, mimo że mogłaby produkować więcej. Dlaczego? Bo sieć elektroenergetyczna nie jest w stanie odebrać całej wyprodukowanej energii — albo z powodu przeciążenia linii przesyłowych, albo dlatego, że w danym momencie nie ma na nią popytu.

To jest jak odkręcony kran, z którego woda leci prosto do odpływu — bo nikt nie podstawił wiadra.

I tu jest paradoks, który warto zrozumieć: problem nie wynika z nadmiaru OZE — tylko z tempa, w jakim moce odnawialne przyrosły, podczas gdy sieć i regulacje zostały w tyle.

Curtailment w Polsce 2025 — skala problemu

Według GLOBEnergia z 16 kwietnia 2026, Polska zmarnowała ok. 1,4 TWh energii z OZE w 2025 roku. Żeby to zobrazować: 1,4 TWh to mniej więcej roczne zużycie prądu 400 000 gospodarstw domowych (przy średnim zużyciu ok. 3 500 kWh/rok) (GLOBEnergia, 16.04.2026).

Rok wcześniej straty z curtailmentu były o połowę mniejsze. Wzrost wynika z prostej matematyki: moce PV i wiatru rosną szybciej niż zdolność sieci do ich absorbowania.

Dlaczego operator musi ograniczać OZE

Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) jako operator systemu przesyłowego mają jedno nadrzędne zadanie: utrzymać stabilność sieci. A to oznacza, że w każdej sekundzie produkcja musi równać się zużyciu — z dokładnością co do megawata. Kiedy w południe z tysięcy dachowych instalacji PV wpada do sieci więcej energii, niż jest w stanie przyjąć — ktoś musi zdjąć nogę z gazu.

Operator robi to przez tzw. redysponowanie: nakazuje farmom wiatrowym lub PV ograniczenie produkcji. To nie jest złośliwość — to procedura bezpieczeństwa. Alternatywą byłaby niestabilność częstotliwości sieci (50 Hz), a w skrajnych przypadkach — blackout. Dopóki nie będzie wystarczającej pojemności magazynowej i elastyczności po stronie popytu, curtailment pozostaje narzędziem ostatniej instancji.

Dlaczego sieć nie daje rady

Polska sieć elektroenergetyczna powstawała w czasach, kiedy prąd płynął w jednym kierunku — z dużej elektrowni do odbiorcy. OZE odwraca ten model: tysiące rozproszonych źródeł wpompowują energię do sieci z różnych punktów, w nieprzewidywalnych momentach.

Główne wąskie gardła:

• Linie przesyłowe. Wiele linii w Polsce ma kilkadziesiąt lat i nie było projektowanych pod dwukierunkowy przepływ energii.
• Transformatory. Stacje transformatorowe na niskim i średnim napięciu nie nadążają za przyrostem PV — szczególnie na terenach wiejskich, gdzie fotowoltaiki jest dużo, a zużycie lokalne niewielkie.
• Brak magazynów na skalę sieciową. Gdyby Polska miała więcej magazynów energii klasy utility (jak planowany Gryfino 800 MWh), nadwyżki można by magazynować zamiast marnować.

Power-to-heat — jeden z pomysłów

GLOBEnergia w tym samym artykule wskazuje na koncepcję power-to-heat: zamiast marnować nadwyżkę prądu — zamienić ją w ciepło. Duże kotły elektryczne podłączone do sieci ciepłowniczej mogłyby „zjadać" nadprodukcję PV w godzinach szczytu słonecznego (GLOBEnergia, 16.04.2026).

To nie jest nowa technologia — stosują ją Dania i Niemcy. W Polsce potencjał jest znaczący, bo mamy rozbudowaną sieć ciepłowniczą (jedną z największych w Europie). Ale wdrożenie wymaga inwestycji w kotły elektryczne, automatykę sterowania i zmian regulacyjnych.

Marnowanie energii OZE — co dalej z rynkiem

Równolegle z curtailmentem spada RCEm (Rynkowa Cena Energii Miesięczna). Według GLOBEnergia z 13 kwietnia 2026, RCEm za marzec 2026 ponownie spadł (GLOBEnergia, 13.04.2026). Gramwzielone potwierdza, że fotowoltaika i wyższe temperatury obniżyły spotowe ceny energii w Europie (Gramwzielone, 16.04.2026).

Mechanizm jest powiązany: im więcej „darmowej" energii z PV wpada do systemu w godzinach 10–16, tym niższe ceny hurtowe. Niższe ceny → mniejsze przychody dla prosumentów w net-billingu → ale też mniejszy zwrot z inwestycji w duże farmy PV.

To paradoks OZE: im więcej czystej energii, tym mniejsza jej rynkowa wartość — chyba że pojawi się sposób na jej magazynowanie lub przesunięcie w czasie.

Kiedy curtailment nie jest Twoim problemem

• Prosument z małą instalacją i wysoką autokonsumpcją. Jeśli zużywasz większość wyprodukowanego prądu na bieżąco — curtailment systemowy Cię bezpośrednio nie dotyczy. Twoja instalacja nie jest wyłączana przez operatora.
• Krótkoterminowo — niższe ceny hurtowe mogą nawet oznaczać niższe rachunki za energię pobieraną z sieci (choć to zależy od taryfy i operatora).
• Ale długoterminowo — curtailment spowalnia rozwój OZE, bo zniechęca inwestorów. A to wpływa na tempo transformacji energetycznej, która docelowo ma obniżyć koszty dla wszystkich.

Powyższy materiał ma charakter edukacyjny i informacyjny. Dane dotyczące curtailmentu i cen energii pochodzą ze źródeł branżowych i mają charakter orientacyjny. Wpływ curtailmentu na indywidualnego odbiorcę zależy od wielu czynników, w tym mocy instalacji, profilu zużycia i taryfy.