Ember: wiatr i słońce po raz pierwszy wyprzedziły paliwa kopalne w UE. To przełom, ale nie koniec problemów z gazem

Lead

Według raportu Ember „European Electricity Review 2026” wiatr i słońce po raz pierwszy wyprodukowały w Unii Europejskiej więcej energii elektrycznej niż paliwa kopalne. To symboliczny moment dla europejskiej transformacji. Warto jednak czytać ten wynik spokojnie, bo równolegle raport przypomina o rosnącej roli elastyczności systemu i kosztach, które wciąż potrafi generować gaz.

Co wiemy

Ember podaje, że w 2025 r. wiatr i słońce odpowiadały łącznie za 30 proc. produkcji energii elektrycznej w UE, podczas gdy paliwa kopalne spadły do 29 proc. To pierwszy taki układ sił w unijnej elektroenergetyce.

W raporcie mocno wybrzmiewa także rola samej fotowoltaiki. Solar osiągnął rekordowe 369 TWh i dalej szybko rośnie w państwach południa, ale nie tylko tam. Ember pokazuje też, że kilka krajów przekroczyło już poziom 20 proc. energii z samego słońca.

Jednocześnie raport nie daje obrazu bezproblemowego rynku. W tle pojawia się wzrost generacji gazowej w części okresów oraz wyższy rachunek za import gazu, co przypomina, że sukces OZE nie usuwa jeszcze potrzeby stabilizacji systemu i rezerw mocy.

Czego jeszcze nie wiemy

Sam raport nie odpowiada w pełni na pytanie, jak szybko Unia będzie w stanie przełożyć rekordy generacji na trwały spadek kosztów systemowych. To zależy od sieci, magazynów energii, elastyczności popytu i zdolności do szybszego ograniczania użycia gazu.

Nie wiadomo też jeszcze, czy tempo wzrostu słońca i wiatru utrzyma się równie mocno w warunkach słabszej hydroenergetyki, wyższych kosztów kapitału albo nowych napięć w łańcuchach dostaw.

Co to może oznaczać

Najciekawszy wniosek z raportu jest taki, że Unia przeszła ważny próg, ale weszła zarazem w trudniejszą fazę transformacji. Na wcześniejszym etapie najważniejsze było dokładanie nowych megawatów. Teraz coraz większe znaczenie ma to, jak zarządzać godzinami nadwyżki i niedoboru.

To właśnie tu do gry wchodzą magazyny energii, elastyczne zużycie, lepsze interkonektory i bardziej precyzyjne sygnały cenowe. Jeśli tych elementów będzie za mało, wysoki udział OZE nie przełoży się automatycznie na równie wysoką sprawność całego rynku.

Dla Polski raport jest ważny o tyle, że kraj coraz mocniej zbliża się do podobnych problemów. Wzrost OZE to dobra wiadomość, ale coraz trudniej udawać, że wystarczy sama budowa nowych źródeł bez równoległej modernizacji sieci i rynku.

Kiedy trzeba uważać

Nie warto opisywać tego raportu jak ogłoszenia pełnego zwycięstwa transformacji. Ember pokazuje przełom, ale nie twierdzi, że wszystkie napięcia systemowe zostały rozwiązane.

Z drugiej strony równie błędne byłoby lekceważenie tego wyniku. Przekroczenie paliw kopalnych przez wiatr i słońce to nie kosmetyka statystyczna, tylko wyraźny sygnał zmiany strukturalnej w europejskim miksie.

Zakończenie

Raport Ember dobrze pokazuje, że Unia weszła w nowy etap transformacji. Sukces OZE jest już bardzo widoczny, ale właśnie dlatego bardziej niż wcześniej widać też, czego system potrzebuje dalej: elastyczności, sieci i lepszego zarządzania energią po godzinach rekordowej produkcji.

Źródła

• Ember, European Electricity Review 2026, 2026