Wiatr i słońce wyprodukowały więcej prądu niż paliwa kopalne w UE – historyczny moment

„Przez 150 lat paliwa kopalne były synonimem elektryczności. Rok 2025 zmienił tę definicję – i nie ma powrotu do poprzedniego stanu."

Organizacja Ember opublikowała European Electricity Review za 2025 rok i wyniki mówią same za siebie: wiatr i słońce po raz pierwszy w historii wyprodukowały więcej energii elektrycznej w Unii Europejskiej niż paliwa kopalne. Udział odnawialnych źródeł wiatrowo-słonecznych wyniósł 30% – wobec 29% dla węgla, gazu i ropy razem wziętych.

Dane, które zapisały się w historii

Oto kluczowe liczby z raportu Ember:

• Wiatr + solar: 30% produkcji elektryczności w UE w 2025 r. (rekord)
• Paliwa kopalne łącznie: 29% (historyczne minimum)
• Solar w 2025: 13% – wzrost o 20% r/r
• W ciągu 5 lat (2020–2025): wiatr+solar wzrosły z 20% do 30%, paliwa kopalne spadły z 37% do 29%
• 14 z 27 krajów UE wytwarza już więcej prądu z wiatru i słońca niż z paliw kopalnych

Co ważne: OZE zaoszczędziły UE 59 miliardów euro na imporcie paliw kopalnych w latach 2019–2025. To kwota, która nie trafiła do Rosji, Algierii czy Norwegii – zostało w europejskich gospodarkach.

Jak to się stało?

Przełom nie był jednorazowy – to efekt konsekwentnego wysiłku przez dekadę. Solar rósł o 20% rocznie średnio od 2019 roku. Wiatrówki na morzu podwoiły swoje możliwości. Europejski Zielony Ład stworzył regulacyjne ramy, które – przy wszystkich bólach wdrożeniowych – rzeczywiście przyspieszyły inwestycje.

Ale był też czynnik, o którym nie wolno zapominać: kryzys energetyczny 2022–2023 wywołany inwazją Rosji na Ukrainę. Galopujące ceny gazu z dnia na dzień uczyniły fotowoltaikę i wiatraki najbardziej ekonomicznym wyborem dla każdego, kto mógł sobie pozwolić na inwestycję. Europa przyspieszyła transformację z bezpieczeństwa energetycznego.

Polska – gdzie jesteśmy?

Polska nie należy do 14 krajów, które przekroczyły 50% wiatru i słońca w miksie elektrycznym. Nasz udział OZE rośnie, ale wciąż jesteśmy uzależnieni od węgla – w 2025 roku odpowiadał on za ok. 55-60% produkcji elektryczności krajowej.

To oznacza, że polska energia elektryczna jest droższa i bardziej emisyjna niż europejska średnia. W praktyce:

• Wyższy koszt energii dla przemysłu = niższa konkurencyjność polskich firm na rynku UE
• Wyższy ślad węglowy produktów „Made in Poland" = problemy z unijną taxonomią i raportowaniem ESG
• Polska jest eksporterem taniej siły roboczej, ale importerem drogiej, brudnej energii – to asymetria, która kosztuje gospodarkę miliardy złotych rocznie

Wyzwania, których Europa jeszcze nie rozwiązała

Mimo historycznego przełomu, analitycy Ember wskazują na poważne wyzwania:

• Sieci przesyłowe – nie nadążają za przyrostem mocy OZE. Curtailment (odcinanie farm od sieci) rośnie w Niemczech i UK.
• Magazynowanie energii – 30% ze zmiennych źródeł to już wyzwanie bilansowe. Europa potrzebuje pilnie dziesiątek GWh magazynów.
• Sezonowość – solar daje mnóstwo energii latem, ale zimą wiatr i słońce razem nie wystarczą bez gazowych jednostek szczytowych lub wodoru.

Co z tego wynika dla polskiego inwestora?

Globalny i europejski trend jest jednoznaczny. Polska musi przyspieszyć, jeśli nie chce zostać energetyczną peryferią UE. Dla indywidualnych inwestorów i firm:

• Własna instalacja PV i magazyn energii to najskuteczniejszy „hedge" przeciw nieprzewidywalnym cenom z sieci
• Firmy eksportujące do UE muszą myśleć o śladzie węglowym energii – CBAM i ESG to realne koszty
• Inwestycja w OZE dziś to inwestycja w niezależność od polityki energetycznej rządu jutro

Historyczny moment w Europie to dla Polski sygnał alarmowy: czas na transformację nie jest nieskończony.

Źródła: Ember European Electricity Review 2026 (dane za 2025), Electrek (21.01.2026), Our World in Data, CleanTechnica.