Dlaczego lit nadal dominuje? Magazyny długoterminowe rosną, ale LFP wciąż wygrywa

Co to są magazyny długoterminowe (LDES)?

Long-Duration Energy Storage (LDES) to technologie zdolne do magazynowania energii przez 8–100+ godzin, w odróżnieniu od typowych baterii litowych (2–4 godziny). Kluczowi gracze:

• Vanadium Redox Flow Batteries (VRFB) – elektrolity wanadowe w zbiornikach, niemal bez degradacji, żywotność 25+ lat
• Iron-air batteries – elektrochemiczna reakcja żelaza z tlenem, bardzo tanie materiały, gęstość energii niska
• Pumped hydro (PSH) – pompowanie wody, dominująca technologia LDES (ok. 90% zainstalowanych mocy na świecie)
• Compressed air (CAES) – sprężone powietrze w kawernach solnych
• Gravity storage – dźwiganie mas ciężkich (np. żuraw magazynowy Energy Vault)

Dlaczego lit wciąż dominuje?

Podstawowa przyczyna: koszty. W 2025 roku koszt systemowy baterii LFP dla projektów utility-scale wyniósł 120–150 USD/kWh. To wynik wieloletniej krzywej uczenia się i masowej produkcji. Technologie LDES kosztują 200–500 USD/kWh (VRFB, iron-air) lub więcej.

Branżowe stowarzyszenie LDES Council używa pojęcia "valuing diversity" – argumentuje, że cena kWh to niewystarczający miernik, bo LDES oferuje coś, czego LFP nie może: wielogodzinowe magazynowanie bez degradacji. Ale rynek wycenia to "coś" niewystarczająco wysoko w obecnych strukturach regulacyjnych.

Wzrost LDES pomimo wyzwań

Paradoksalnie, sektor LDES rósł w 2025 roku. Zainstalowane moce magazynów o czasie pracy 8+ godzin wzrosły o kilkanaście procent w porównaniu z 2024, napędzane głównie przez projekty pompowe w Azji i nowe projekty VRFB w Europie i Australii.

Kluczowi gracze, którzy ogłosili lub uruchomili projekty w 2025–2026:

• Form Energy (iron-air, USA) – kontrakty z utility
• Invinity Energy (VRFB, UK) – projekty przemysłowe
• CMBlu Energy (organiczne baterie przepływowe, Niemcy)

Co to znaczy dla polskiego rynku?

Dla polskich inwestorów w magazyny energii (zarówno prosumenckie, jak i przemysłowe), dominacja LFP jest w praktyce dobrą wiadomością: oznacza tańsze, dostępne i sprawdzone produkty. Technologie LDES będą miały znaczenie dla systemu elektroenergetycznego jako całości (magazynowanie sezonalne, tygodniowe), ale nie dla typowych projektów domowych czy przemysłowych w horyzoncie 5–10 lat.

Obserwować warto: ceny VRFB w projektach utility-scale. Jeśli spadną do 180–200 USD/kWh (możliwe do 2028–2030), staną się alternatywą dla projektów 4-godzinowych, gdzie dziś stosuje się litowe ESS.

Źródło

Energy Storage News