„OZE-sroze”, ustawa 10H i własne panele na dachu

Fraza „OZE-sroze" natychmiast obiegła media społecznościowe i stała się newsem dnia. Kilkadziesiąt godzin później Czarnek poszedł o krok dalej. W rozmowie z Radiem ZET 9 marca przyznał, że posiada na dachu własnego domu instalację fotowoltaiczną zamontowaną przy unijnym dofinansowaniu za kwotę 8 100 złotych. Inwestycja obniżyła mu roczny rachunek za energię z około 2–2,5 tys. zł do około 1–1,2 tys. zł.^[6] A następnie — nie przejmując się pozorną sprzecznością — ogłosił, że zamierza ją zdemontować.

„Zdemontuję to świństwo, jak tylko mi się to spłaci i jak tylko wyjdę z okresu trwałości projektu."

Przemysław Czarnek, Radio ZET / konferencja prasowa, marzec 2026

Ustawa 10H — jak PiS zamroziło wiatraki

Aby zrozumieć retorykę Czarnka, trzeba cofnąć się do lata 2016 roku — jednego z najważniejszych momentów w historii polskiej energetyki wiatrowej. Przed lipcem 2016 roku Polska rozwijała energetykę wiatrową w szybkim tempie: pierwsze turbiny stanęły w 2001 roku, a lata 2008–2016 były okresem niemal nieprzerwanego wzrostu mocy zainstalowanej.

16 lipca 2016 roku weszła w życie ustawa o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, zwana potocznie ustawą odległościową lub „10H". Jej główny zapis zabraniał lokowania turbin wiatrowych bliżej niż w odległości równej dziesięciokrotności całkowitej wysokości turbiny od zabudowań mieszkalnych. Dla typowej turbiny o wysokości 150 m oznaczało to zakaz budowy w promieniu 1,5 km od jakiegokolwiek budynku mieszkalnego.^[7]

Skutki ustawy okazały się druzgocące dla branży. Nie tylko wstrzymano nowe inwestycje — ustawa zablokowała też zabudowę wokół już istniejących farm wiatrowych. Właściciele działek przy turbinach przestali być w stanie uzyskać pozwolenia budowlane. Dziesiątki małych inwestorów, którzy weszli w energetykę wiatrową na lądzie, gdy państwo zachęcało ich do takich inwestycji, znalazło się w obliczu bankructwa.

„Najpierw państwo namawia do inwestycji oferując pomoc polskim inwestorom, a następnie rujnuje ich za pomocą kilku ustaw. A na koniec i tak zrzucą winę na nas, mówiąc, że to my podjęliśmy złe decyzje biznesowe."

— inwestor sektora OZE cytowany przez Energetyka24.com

Katastrofa zielonych certyfikatów

Ustawa 10H nie była jedynym ciosem. Równolegle rozpadł się system zielonych certyfikatów — mechanizm, który przez lata napędzał rozwój OZE w Polsce. Zasada działała prosto: sprzedawcy energii musieli kupować określony procent energii z OZE, potwierdzony cyfrowymi certyfikatami. Problem polegał na tym, że kiedy ilość certyfikatów na rynku przekroczyła popyt, ich cena runęła. W 2016 roku świadectwa pochodzenia energii z OZE kosztowały zaledwie około 20 złotych — poniżej progu akcyzy. Paradoks: sprzedawcom opłacało się płacić kary za niestosowanie się do prawa, a nie kupować certyfikaty. Inwestycje w odnawialne źródła energii stały się nagle nieopłacalne.^[8]

Paradoks: PiS i boom fotowoltaiczny

Jest jednak w tej historii pewien paradoks, który Czarnkowi trudno przemilczeć. O ile PiS skutecznie blokował lądową energetykę wiatrową, o tyle za jego rządów Polska przeżyła bezprecedensowy boom fotowoltaiczny. Programy dofinansowania paneli słonecznych — w tym ten, z którego skorzystał sam Czarnek — przyciągnęły setki tysięcy prosumentów. Dziś łączna moc zainstalowana w energetyce słonecznej i wietrznej przekracza w Polsce 30 GW.^[9]

Minister Klimatu Paulina Henning-Kloska nie omieszkała skomentować: — Baron węglowy ma solarny dach. Sam czerpie zyski z zielonej transformacji, by obniżyć domowe rachunki, a innym mówi, że to się nie opłaca.^[10]

„Alternatywa 2.0" i wyjście z ETS — co jest możliwe?

14 marca 2026 roku PiS zorganizował konwencję programową pod hasłem „Alternatywa 2.0 dla energetyki". Czarnek zapowiadał, że zostanie przedstawiony szczegółowy projekt ustawy o wyjściu Polski z unijnego systemu handlu emisjami ETS. Projekt jednak nie pojawił się — zamiast niego pojawiły się ogólne deklaracje. Jacek Sasin stwierdził: „zamierzamy złożyć projekt ustawy o wycofaniu przepisów wprowadzających ETS z obiegu prawnego".^[11]

„Nie ma przestrzeni, żeby Polska jako kraj inwestowała w OZE."

— Jacek Sasin, konwencja PiS „Alternatywa 2.0", Warszawa, 14 marca 2026

Problem z tą zapowiedzią jest fundamentalny: prawnicy konstytucjonaliści są jednomyślni. Profesor Anna Wyrozumska z Katedry Europejskiego Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Łódzkiego stwierdziła jednoznacznie, że uczestnictwo w systemie ETS nie jest dobrowolne i że w dyrektywie nie przewidziano procedury wypowiedzenia go przez państwo członkowskie.^[12] Wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta wyjaśnił z kolei, że jednostronne wyjście z ETS mogłoby uruchomić procedury naruszeniowe Komisji Europejskiej, skargę do TSUE i kary finansowe.^[13]

Innymi słowy: PiS wie, że jest to prawnie niemożliwe. Sam Mateusz Morawiecki w 2023 roku stwierdził publicznie, że „wyjście z ETS nie jest możliwe w prawie europejskim, a takie propozycje wynikają ze złej woli lub braku elementarnej wiedzy".^[14] Retoryka o ETS jest więc przede wszystkim walką o elektorat — w szczególności o wyborców Konfederacji, którzy od lat budowali kapitał na podobnych hasłach.

Kulisy: strategia czy hipokryzja?

Analiza ostatnich tygodni ujawnia dość czytelną strategię. Czarnek — wyznaczony do „przejęcia" głosów Konfederacji przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku — wziął na siebie rolę najbardziej radykalnego głosu prawicy w debacie energetycznej. Hasła „OZE-sroze", demontaż paneli, wyjście z ETS, powrót do węgla — wszystkie te deklaracje mają jeden cel: pokazać niezdecydowanemu elektoratowi prawicy, że PiS jest twardszy od Mentzena.

Paradoks polega na tym, że PiS ma w tej dziedzinie skomplikowane dziedzictwo. Partia, która zablokowała setki farm wiatrowych ustawą 10H, jest zarazem tą samą partią, która — przez programy wsparcia dla fotowoltaiki i inwestycje Orlenu w offshore — przyczyniła się do dynamicznego wzrostu mocy OZE w Polsce. Eksperci oceniają, że gdyby nie ustawa 10H, Polska miałaby dziś kilkanaście gigawatów więcej taniej energii z wiatru — i być może ceny prądu nie byłyby problemem politycznym numer jeden.

„Wyjście z systemu ETS byłoby dla nas strzałem w stopę. Polsce powinno zależeć na jego stabilności bardziej niż innym krajom."

Michał Hetmański, ekspert ds. transformacji energetycznej, cyt. za money.pl

Czarnek zapytany po raz kolejny, kiedy zdemontuje panele, odpowiedział 16 marca: „zdemontuję to świństwo, jak tylko mi się to spłaci i jak tylko wyjdę z okresu trwałości projektu — w zasadzie nie ja, tylko moja żona".^[15] Internauci obliczyli na podstawie jego własnych danych, że instalacja właśnie się spłaciła. Demontaż na razie nie nastąpił.

Źródła

1. Przemysław Czarnek, Radio ZET, 9.03.2026; Bankier.pl: „Afera o OZE-sr-OZE. Przemysław Czarnek zapowiada demontaż fotowoltaiki ze swojego domu", 09.03.2026.
2. Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz.U. 2016 poz. 961). Analiza: Gramwzielone.pl, Teraz-Srodowisko.pl, OKO.press.
3. Analiza kryzysu zielonych certyfikatów: Energetyka24.com, „Walka z wiatrakami. Jak rząd zniszczył polskich przedsiębiorców".
4. Dane o mocy zainstalowanej OZE w Polsce: Bankier.pl, marzec 2026.
5. Minister Paulina Henning-Kloska, cyt. za: Bankier.pl, Globenergia.pl, marzec 2026.
6. Jacek Sasin, konwencja PiS „Alternatywa 2.0", Warszawa, 14.03.2026, cyt. za: OKO.press, RMF24.pl.
7. Prof. Anna Wyrozumska, Katedra Europejskiego Prawa Konstytucyjnego UŁ, analiza dla Konkret24 (TVN24), maj 2025 / marzec 2026.
8. Wiceminister Klimatu Krzysztof Bolesta, cyt. za: money.pl, „Czarnek chce wyjść z systemu ETS. Oto co może zrobić Polska", marzec 2026.
9. Mateusz Morawiecki (2023), cyt. za: Goniec.pl, „Co naprawdę planuje Czarnek?", 18.03.2026.
10. Przemysław Czarnek, konferencja prasowa przed Elektrociepłownią Żerań, Warszawa, 16.03.2026; cyt. za: PortalKomunalny.pl, RadioMaryja.pl.