Nowe obligo giełdowe ma objąć część OZE, ale nie wszystkie instalacje. Kluczowy jest próg 10 MW

Stan na: maj 2026 — temat nadal dotyczy projektu, nie finalnego stanu prawnego

Lead

Wokół obliga giełdowego dla rynku energii narosło w ostatnich miesiącach sporo niepewności. Z dostępnych opisów projektu nie wynika jednak prosty scenariusz „OZE tak” albo „OZE nie”. Projekt nowelizacji zakłada 80-proc. obowiązek sprzedaży energii na rynku zorganizowanym od lipca 2026 roku, ale przewiduje też wyjątki, m.in. dla części mniejszych instalacji OZE. Równolegle doprecyzowany ma być temat kompensacji nierynkowej redukcji produkcji. To ważny sygnał, ale nadal mówimy o projekcie, a nie o finalnym stanie prawnym.

Co wiemy

Według opisów projektu publikowanych przez media branżowe i sektorowe nowelizacja ma przywrócić od lipca 2026 roku obowiązek sprzedaży 80 proc. energii elektrycznej przez Towarową Giełdę Energii albo inne platformy prowadzone przez NEMO. Nie wygląda jednak na to, by cały sektor OZE miał być z obliga wyłączony. Z opisu projektu wynika raczej, że wyjątek dotyczy m.in. energii z OZE w jednostkach o łącznej mocy poniżej 10 MW, części dostaw linią bezpośrednią, energii zużywanej na potrzeby własne oraz wybranych innych przypadków wskazanych w projekcie.

W tej samej osi zmian pojawia się również druga ważna informacja: projekt ma regulować kwestię kompensacji za energię, której wytwórcy OZE nie wyprodukowali wskutek polecenia operatora systemu. Według opisu projektu rozliczenie miałoby obejmować nie tylko energię faktycznie wytworzoną i zmierzoną, ale także energię, która zostałaby wyprodukowana, gdyby nie wydano polecenia nierynkowej redukcji. Szczegóły sposobu wyznaczania tej wartości miałyby być doprecyzowane w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci.

Jeżeli oba te elementy znajdą potwierdzenie w finalnym brzmieniu ustawy, rynek dostałby dwa sygnały jednocześnie. Po pierwsze, obowiązek sprzedaży giełdowej dla OZE byłby bardziej selektywny, niż sugerowały najostrzejsze obawy części branży. Po drugie, bardziej uporządkowane zostałyby zasady rozliczania sytuacji, w których operator ogranicza generację.

Czego jeszcze nie wiemy

Nie mamy tutaj podstaw, by traktować projekt jako rozstrzygnięty stan prawny. Dlatego nie da się dziś kategorycznie powiedzieć, jaki będzie dokładny zakres wyjątków dla OZE, czy próg 10 MW utrzyma się bez zmian, jak ostatecznie będą wyglądały definicje i technika rozliczeń ani czy przepisy przejdą dalszy proces legislacyjny bez korekt.

Nie wiadomo też jeszcze, jak taki kierunek wpłynąłby na istniejące modele kontraktowe i rozmowy z finansującymi. Nawet jeśli część instalacji OZE rzeczywiście pozostałaby poza obligiem, szczegóły rozliczeń i konstrukcja całej reformy nadal mogą mieć znaczenie dla przewidywalności przychodów projektu.

Co to może oznaczać

Jeśli opis projektu się potwierdzi, byłby to dla rynku bardziej umiarkowany scenariusz niż ten, którego obawiała się część branży, ale nie tak łagodny, jak sugerowałby nagłówek „OZE poza obligiem”. Część instalacji odnawialnych nadal byłaby objęta nowym obowiązkiem sprzedażowym, a kluczowy stałby się podział między mniejszymi i większymi jednostkami oraz szczegóły wyjątków.

To nie oznacza jednak, że problem znika. Nadal pozostają pytania o to, jak szeroko będą stosowane polecenia redukcji generacji, jakie będą zasady wyliczania rekompensat i czy nowe rozwiązania dadzą inwestorom wystarczającą przewidywalność finansową.

Kiedy trzeba uważać

Najważniejsze zastrzeżenie brzmi prosto: relacja branżowa nie zastępuje dokumentu pierwotnego. Dopóki nie ma pewności co do finalnego brzmienia projektu, nie wolno pisać, że „prawo już przesądziło” ani że „całe OZE na pewno jest wyłączone z obliga”.

Trzeba też pamiętać, że w tematach regulacyjnych nawet pozornie niewielki szczegół potrafi zmienić praktyczny sens przepisu. Wyjątki, definicje, progi mocy i sposób rozliczeń bywają ważniejsze niż sam nagłówek.

Zakończenie

Nowy opis projektu wygląda dla rynku OZE spokojniej niż wcześniejsze obawy, ale nie oznacza pełnego wyłączenia sektora z nowego obliga. Na tym etapie uczciwiej mówić o bardziej selektywnym modelu i ważnym progu 10 MW niż o rozstrzygniętym stanie prawnym.

Najczęstsze pytania

Czym jest obligo giełdowe?

To obowiązek sprzedaży określonej części energii przez rynek zorganizowany, np. Towarową Giełdę Energii, zamiast wyłącznie w umowach dwustronnych poza giełdą.

Czy wszystkie instalacje OZE mają być nim objęte?

Z opisu projektu wynika, że nie. Właśnie dlatego kluczowe są szczegóły wyjątków i próg 10 MW, a nie samo ogólne hasło o OZE.

Dlaczego temat redysponowania jest tak ważny?

Bo przy rosnącej liczbie godzin przeciążenia systemu coraz częściej wraca pytanie, jak liczyć rekompensatę za energię, której instalacja nie wyprodukowała po poleceniu operatora.

Źródła

• Energetyka24, „Idą zmiany. ME chce przywrócić obligo giełdowe dla energii elektrycznej”, 2025-11-18
• PortalSamorządowy.pl, opis projektu zmian hurtowego rynku energii, 2026-05