Ember: wiatr i słońce po raz pierwszy wyprodukowały w UE więcej energii niż paliwa kopalne. Teraz najważniejsze staje się pytanie, jak zarządzać takim systemem

# Ember: wiatr i słońce po raz pierwszy wyprodukowały w UE więcej energii niż paliwa kopalne. Teraz najważniejsze staje się pytanie, jak zarządzać takim systemem

Lead

Raport Ember „European Electricity Review 2026” przynosi jedną z bardziej nośnych tez tego roku: w 2025 roku wiatr i słońce po raz pierwszy wyprodukowały w Unii Europejskiej więcej energii elektrycznej niż paliwa kopalne. To ważny moment symboliczny, ale jeszcze ważniejsze jest to, co dzieje się po takim rekordzie. Kiedy OZE wchodzą na ten poziom, głównym tematem przestaje być już samo tempo wzrostu, a zaczyna być jakość zarządzania całym systemem.

Co wiemy

Z raportu Ember – think tanku analitycznego skoncentrowanego na transformacji energetycznej – wynika, że wiatr i słońce odpowiadały w 2025 roku za 30 proc. produkcji energii elektrycznej w UE, podczas gdy paliwa kopalne spadły do 29 proc. To pierwszy taki układ w historii unijnej elektroenergetyki.

Raport wskazuje też, że sama energia słoneczna wyprodukowała rekordowe 369 TWh, rosnąc o około 20 proc. rok do roku. Łączny udział OZE w europejskiej elektryczności sięgnął 48 proc. To pokazuje, że transformacja nie jest już marginalnym trendem, ale dominującym kierunkiem zmiany miksu.

Ember zwraca jednak uwagę także na mniej wygodną część obrazu. W 2025 roku wzrosła produkcja z gazu, a wraz z nią koszt importu paliwa dla sektora energetycznego. To oznacza, że system coraz mocniej potrzebuje nie tylko kolejnych farm wiatrowych i słonecznych, lecz także magazynów energii, elastyczności popytu oraz modernizacji sieci.

Czego jeszcze nie wiemy

Nie wiadomo jeszcze, jak szybko wszystkie kraje UE przełożą ten strukturalny sukces OZE na równie szybkie zmniejszanie zależności od gazu. Tempo zmian będzie różne, bo punkt startowy każdego rynku jest inny.

Nie jest też jasne, jak szybko infrastruktura nadrobi za wzrostem generacji odnawialnej. Wysoki udział OZE tworzy więcej sytuacji, w których wartość zyskują aktywa elastyczne i zdolność do zarządzania profilem dostaw. Bez tego rekordy produkcji mogą częściej zderzać się z ograniczeniami systemowymi.

Co to może oznaczać

Najważniejszy wniosek jest taki, że europejski rynek energii przeszedł punkt, w którym OZE są dodatkiem do systemu. Coraz częściej to cały system musi dostosować się do logiki OZE. To zasadnicza zmiana kolejności.

Dla Polski ma to znaczenie podwójne. Po pierwsze, potwierdza, że unijny kierunek już się zmienił i dalszy wzrost udziału OZE będzie czymś naturalnym, nie eksperymentem. Po drugie, wzmacnia presję na krajową sieć, magazyny i regulacje. Jeżeli Europa coraz bardziej opiera się na OZE, Polska nie może budować swojej strategii tak, jakby to była tylko opcja poboczna.

Raport Ember jest też ważny dla przemysłu i inwestorów. Pokazuje, że rynek będzie coraz częściej szukał nie tyle "zielonej energii w ogóle", ile zielonej energii dobrze zintegrowanej z systemem i przewidywalnej z perspektywy odbiorcy.

Kiedy trzeba uważać

Nie warto upraszczać przekazu do tezy, że paliwa kopalne przestały mieć znaczenie. Raport mówi o rekordzie strukturalnym, ale nie o pełnym zastąpieniu źródeł konwencjonalnych.

Trzeba też uważać z wnioskiem, że sama wysoka produkcja z OZE automatycznie przełoży się na równomiernie niskie ceny energii. Zależność między generacją, ceną i bezpieczeństwem pracy systemu jest bardziej złożona i coraz mocniej zależy od infrastruktury towarzyszącej.

Zakończenie

Raport Ember pokazuje, że Unia Europejska weszła w nową fazę transformacji energetycznej. Rekord OZE jest ważny, ale jeszcze ważniejsze staje się teraz to, czy europejski system nauczy się pracować z tym rekordem w sposób stabilny i opłacalny.

Źródła

• Ember, European Electricity Review 2026, kwiecień 2026